Tại sao Cong vẹo cột sống lại diễn ra chủ yếu ở tuổi dậy thì và tại sao nó lại được gọi là Cong vẹo cột sống vô căn tuổi thanh thiếu niên? Vậy thời điểm nào thì nên đeo áo nẹp chỉnh hình là phù hợp? Nếu đeo sớm để phòng có được không?
Phần lớn các phụ huynh chúng ta chỉ phát hiện ra con em mình bị cong vẹo cột sống thông qua vô tình hoặc thấy rõ ngoại hình của các con có những thay đổi khác rõ dệt như: vai lệch, một bên xương bả vai nhô cao, dáng người mất cân đối. Một sự thật là phần lớn sự thay đổi mà chúng ta nhỉn rõ chủ yếu diễn ra khi các con đang trong độ tuổi dậy thì do ngoại hình thay đổi nhanh chóng.
Theo nghiên cứu và đánh giá từ các nhà nghiên cứu, phần lớn các trường hợp bị vẹo cột sống không rõ nguyên nhân (cong vẹo vô căn tuổi thiếu niên (AIS). Bệnh thường khởi phát ở tuổi dậy thì và gặp nhiều hơn ở bé gái.
Điều cha mẹ cần biết là trong giai đoạn trẻ còn đang lớn, đường cong có thể tiếp tục tăng. Vì vậy phát hiện sớm và can thiệp đúng thời điểm rất quan trọng. Bằng chứng khoa học mới nhất nói gì? Tháng 9/2026, tạp chí Frontiers in Pediatrics công bố một tổng quan hệ thống kết hợp phân tích gộp mạng. Nghiên cứu so sánh các phương pháp điều trị không phẫu thuật cho vẹo cột sống tuổi thiếu niên, tổng hợp 13 nghiên cứu với 709 bệnh nhân. Các phương pháp được so sánh gồm nẹp chỉnh hình, tập Schroth, các bài tập chuyên biệt cho vẹo cột sống, tập cơ vùng lõi và phục hồi chức năng theo y học cổ truyền. (Frontiers)
Kết quả cho thấy nẹp và các phương pháp tập Schroth có xu hướng kiểm soát góc cong ngắn hạn tốt hơn các phương pháp còn lại. Trong những nghiên cứu so sánh trực tiếp, nẹp cho kết quả tốt hơn cả tập Schroth lẫn phục hồi chức năng y học cổ truyền. (Frontiers) Góc cong bao nhiêu thì nên làm gì?
Dựa trên bằng chứng hiện có, các tác giả gợi ý một hướng tiếp cận như sau: Góc cong dưới 15° (hoặc đã hết tuổi phát triển xương với góc dưới 20°): thường chỉ cần theo dõi định kỳ. Góc cong khoảng 15°–25° khi trẻ còn đang lớn: có thể bắt đầu với các bài tập chuyên biệt như Schroth để hỗ trợ kiểm soát tư thế. Góc cong khoảng 25°–40° và có nguy cơ tiến triển: nẹp chỉnh hình là phương pháp có bằng chứng tốt nhất hiện nay. Hiệu quả của nẹp phụ thuộc rất nhiều vào việc trẻ có đeo đủ thời gian hay không. (Frontiers) Đây chỉ là khung tham khảo. Quyết định điều trị cụ thể cần bác sĩ chuyên khoa đánh giá dựa trên độ tuổi, độ trưởng thành xương, kiểu đường cong và nguy cơ tiến triển của từng trẻ. Nẹp và tập luyện: bổ trợ cho nhau, không thay thế nhau
Các hướng dẫn lâm sàng khuyến cáo rằng với đường cong mức trung bình, vật lý trị liệu nên đi kèm việc đeo nẹp chứ không dùng thay cho nẹp. Tập luyện giúp trẻ tăng sức mạnh cơ, cải thiện tư thế và chủ động tham gia vào quá trình điều trị. Nẹp đóng vai trò giữ và kiểm soát đường cong trong giai đoạn cột sống còn phát triển. (Frontiers)
Chìa khóa thành công: tuân thủ Một chiếc nẹp tốt chỉ phát huy tác dụng khi được đeo đúng và đủ. Nghiên cứu cũng ghi nhận rằng việc đeo nẹp có thể gây áp lực tâm lý, hạn chế vận động và ảnh hưởng đến thời gian đeo thực tế. Vì vậy, cha mẹ có thể giúp con bằng cách: (Frontiers) Chọn nẹp được đo và thiết kế theo đúng cơ thể và đường cong của trẻ. Tái khám định kỳ để điều chỉnh nẹp khi trẻ lớn lên. Động viên, lắng nghe con, vì tâm lý thoải mái giúp trẻ đeo nẹp đều đặn hơn. Kết hợp nẹp với bài tập theo hướng dẫn của chuyên viên.
Lời khuyên Nếu bạn nghi ngờ con có dấu hiệu vẹo cột sống, hãy đưa con đi khám chuyên khoa càng sớm càng tốt. Can thiệp đúng thời điểm, khi trẻ còn đang phát triển, là cơ hội tốt nhất để kiểm soát đường cong và hạn chế nguy cơ phải phẫu thuật sau này.
Nguồn tham khảo: Yang S, Cai F và cộng sự. Frontiers in Pediatrics, 2026.
Your comment