Socket áp lực âm thụ động và chủ động

Phần lớn người dùng chân giả hiện nay sử dụng ổ mỏm cụt (socket) với van hơi một chiều để tạo áp lực âm thụ động. Độ nhạy của van quyết định mức áp lực âm đạt được – van càng nhạy thì chân giả càng chắc chắn, đi lại dễ dàng và tự tin hơn. Tuy nhiên trên thị trường có nhiều loại van, kể cả của các hãng nổi tiếng, vẫn có độ nhạy rất thấp khiến áp lực âm chỉ đạt khoảng -6 đến -8 InHg.

1. Cơ chế hoat động của chân giả Socket áp lực âm thụ động Passive Vacuum (van hơi một chiều) như sau: mỗi lần người dùng đứng lên và nhấc chân, mỏm cụt trong socket đẩy khí ra ngoài. Quá trình lặp đi lặp lại nhiều lần sẽ hình thành áp lực âm.

Nói cách khác áp lực âm được tạo ra là nhờ chuyển động của người sử dụng, độ kín của hệ thống và cơ chế van một chiều, không cần bơm chủ động.

Qua thử nghiệm thực tế tại Cơ sở chỉnh hình Lê Hoàn với loại van hơi cải tiến, áp lực âm khi bước đi đạt tới ngưỡng -12 InHg và vẫn giữ được khoảng -5 InHg ngay cả lúc đứng yên, trước khi giảm dần về 0 sau vài phút nghỉ.

Ưu điểm của hệ thống này: Cấu tạo đơn giản hơn, ít phụ thuộc vào thiết bị, thuận tiện trong sử dụng và thường có chi phí thấp hơn.

Nhược điểm lớn nhất của hệ thống áp dụng Socket áp lực âm thụ động là không kiểm soát được độ kín của socket: khi đi nhanh hoặc chạy, hiện tượng pistoning (mỏm cụt dịch chuyển lên xuống trong ổ mỏm cụt) có thể gây mỏi, khó chịu, thậm chí đau kéo dài.

Quan sát video1 -Thực nghiệm cụ thể: khi BN nữ tiến hành bước đi, áp lực âm đo được đạt ngưỡng (-12) InHg. Thông thường khi đứng lại áp lực âm sẽ về 0. Tuy nhiên với van hơi một chiều mới này, quá trình đi và bơm hút liên tục nên ngay tại thời điểm đứng lại, van hơi vẫn giữ được áp lực âm khá tốt, đạt ngưỡng (-5) InHg. Sau đó mới từ từ về 0 trong khi bạn nữ ngồi nghỉ tầm 2-3 phút. (Van hơi một chiều này đã được cải tiến tốt hơn).

2. Cơ chế hoat động của chân giả Socket áp lực âm chủ động: sử dụng bơm hút chân không điều khiển điện tử, cho phép người dùng chủ động lựa chọn và duy trì mức áp lực âm cao, thấp hoặc trung bình tùy nhu cầu, đặc biệt phù hợp với người tham gia thể thao cường độ mạnh. Trong thử nghiệm, khi chạy nhanh áp lực âm chủ động có thể đạt tới -16 InHg trong khi mỏm cụt vẫn rất ổn định và êm ái, giảm đáng kể cảm giác đau mỏi so với hệ thống thụ động.

Lợi ích của treo chân giả bằng áp lực âm cũng đã được ghi nhận trong y văn: nghiên cứu của Board và cộng sự đăng trên Archives of Physical Medicine and Rehabilitation cho thấy hệ thống treo áp lực âm (vacuum-assisted socket) có liên quan đến sự ổn định thể tích mỏm cụt tốt hơn và giảm pistoning so với hệ thống treo bằng chốt khóa truyền thống.

Riêng Lê Ngọc Hoàn (Nghiên cứu sinh – Thạc sĩ – Kỹ sư Dụng cụ chỉnh hình, CPO – ISPO Category I) cũng có nghiên cứu công bố trên JPO: Journal of Prosthetics and Orthotics (2021) về chân giả chạy bộ sử dụng hệ thống ổ mỏm cụt áp lực âm (VASS), ghi nhận lợi ích về sự thoải mái, cảm nhận bản thể và ổn định thể tích cho người chạy có cắt cụt dưới gối.

Hệ thống Socket áp lực âm chủ động chiếm Ưu thế hơn hẳn áp lực âm thụ động bởi:

• Có thể điều khiển lựa chọn, duy trì được áp lực âm lên cao hoặc xuống thấp, tùy ý, phù hợp theo nhu cầu sử dụng của từng cá nhân người dùng.
• Đảm bảo an toàn ở bất kỳ hoạt động nào như đi nhanh, thậm chí là chạy. Đặc biệt với các bạn hay tham gia hoạt động thể thao cường độ mạnh. Bời vì lựa chọn được ngưỡng phù hợp với mình nên sẽ chủ động và cảm nhận được sự êm ái, thoải mái, chắc chân.
• Tự chủ động và kiểm soát được cả áp lực âm chủ động và áp lực âm thụ động.
• Kiểm soát được hệ thống socket kín hay bị hở, hở nhanh hay chậm.

Quan sát video 2: BN đi và chạy với chân giả Socket áp lực âm chủ động. Càng chạy nhanh, áp lực âm đo được càng lớn đạt ngưỡng (-16) InHg, sự dịch chuyển lên xuống của chân rất nhỏ, cảm nhận đầu mỏm cụt rất êm ái. Chân vô cùng chắc chắn, bạn nữ chạy rất nhẹ nhàng, thoải mái, không bị đau, không bị mỏi như khi chạy chân giả với hệ thống Socket âm thụ động (van hơi môt chiều).

Có nên đi chân giả áp lực âm chủ động thay áp lực âm thụ động?

Như đã phân tích các ưu nhược điểm ở trên, dù bạn chọn hệ thống áp lực âm thụ động hay chủ động, yếu tố quan trọng nhất vẫn là thiết kế socket chính xác và tối ưu cho từng cá nhân. Với nhu cầu đi lại, sinh hoạt thông thường, van hơi một chiều thụ động đã là giải pháp đáng tin cậy. Còn với người cần tối ưu hiệu suất vận động và kiểm soát chủ động áp lực, hệ thống áp lực âm chủ động là lựa chọn đáng cân nhắc.

Câu hỏi đặt ra là mua van hơi có độ nhạy cao ở đâu? Và làm thế nào để biết được chính xác van hơi đó tốt hơn